Jak stworzyć użyteczną dokumentację ochrony danych?

Podsumowanie 2018

Prowadzenie dokumentacji ochrony danych to obowiązek, który nie ogranicza się do posiadania wewnętrznych procedur na wypadek kontroli UODO. Funkcją dokumentacji jest przede wszystkim uświadamianie pracowników, w jaki sposób powinni postępować z danymi osobowymi.

Poniżej udzielamy wskazówek, jak osiągnąć ten cel.

Czym jest dokumentacja ochrony danych osobowych?

Zgodność z RODO, w szerokim rozumieniu, należy udokumentować na cztery sposoby, przez:

  • wdrożenie niezbędnych polityk i procedur,
  • prowadzenie odpowiednich rejestrów i ewidencji,
  • dokonywanie regularnych analiz zgodności, w tym oceny skutków dla ochrony danych (DPIA) oraz analizy ryzyka,
  • stosowanie właściwych postanowień i klauzul w umowach, formularzach, na stronie internetowej oraz w innych miejscach, gdzie pozyskiwane są dane osobowe.

ODO Nawigator

W wąskim rozumieniu wszystko zaczyna się od odpowiednich polityk i procedur, o których traktuje niniejszy artykuł. To z polityk i procedur pracownicy uzyskują odpowiedzi na pytania: w jaki sposób postępować z danymi osobowymi, kto i jak prowadzi odpowiednie rejestry i ewidencje, jak często i w jaki sposób dokonywane są analizy zgodności, w tym DPIA i analiza ryzyka, a także jakie wzory klauzul informacyjnych, zgód czy postanowień umownych należy stosować w codziennej pracy.

Polityki ochrony danych osobowych to wewnętrzne regulacje organizacji, które tworzą normy postępowania jej pracowników i współpracowników w zakresie ochrony danych osobowych. Polityki ochrony danych osobowych mogą mieć różny stopień szczegółowości – od zobowiązania pracowników do przestrzegania ogólnych zasad ochrony danych osobowych, przez standardowe procedury postępowania, do szablonów i klauzul, z których należy korzystać m.in. przy zbieraniu zgody na przetwarzanie danych osobowych lub przy realizacji obowiązku informacyjnego.

Jakie polityki i procedury należy wdrożyć?

Prowadzenie odpowiednich polityk ochrony danych stanowi obowiązek, jeżeli jest to proporcjonalne w stosunku do czynności przetwarzania (art. 24 ust. 2 RODO). Polityki ochrony danych osobowych powinny być wewnętrznie wiążące, tj. przyjęte formalnym aktem organu organizacji, do którego przestrzegania zobowiązani są pracownicy i współpracownicy organizacji. Polityki ochrony danych mogą stanowić odpowiednie środki organizacyjne, aby przetwarzanie danych osobowych odbywało się zgodnie z RODO (art. 24 ust. 2 RODO). Wdrożenie odpowiednich polityk ochrony danych jest jednym ze sposobów realizacji zasady rozliczalności, zgodnie z którą administrator musi być w stanie wykazać przestrzeganie RODO (art. 5 ust. 2 RODO).

Wskazówka:
RODO nie precyzuje, jakie polityki ochrony danych należy wdrożyć. Aby ocenić, jakie polityki będą proporcjonalne w stosunku do czynności przetwarzania, należy spojrzeć z perspektywy poszczególnych aspektów ochrony danych osobowych, regulowanych przez RODO. Jeżeli dany aspekt jest istotny z punktu widzenia operacji przetwarzania prowadzonych przez organizację, to należy uregulować go w ramach polityk ochrony danych osobowych. Dobre polityki i procedury pozwalają znaleźć odpowiedź na pytanie, w jaki sposób postępować z danymi osobowymi, a także jakie są role i zakresy odpowiedzialności poszczególnych osób.

Przykład: Wśród aspektów ochrony danych osobowych, które mogą wymagać uwzględnienia w wewnętrznych politykach, znajdują się:

W jaki sposób wdrożyć polityki ochrony danych osobowych?

Po pierwsze należy ocenić, które aspekty są istotne z punktu widzenia operacji przetwarzania prowadzonych przez organizację i w jakim zakresie wymagają regulacji. Przykładowo, w odniesieniu do obszarów związanych z użytkownikiem końcowym, regulacją zwykle należy objąć: a) akceptowane wykorzystanie aktywów, b) politykę czystego biurka i czystego ekranu, c) zasady przekazywania informacji, d) urządzenia mobilne i telepracę, e) ograniczenia dotyczące instalacji i stosowania oprogramowania. Jeśli jednak w organizacji nie występują urządzenia mobilne i telepraca, to można pominąć przygotowanie dotyczących ich zasad.

Po drugie należy ustalić role każdej z osób w ramach danego aspektu przetwarzania danych. Różne będą obowiązki inspektora ochrony danych, właściciela procesu, administratora zasobu oraz każdej osoby upoważnionej do przetwarzania danych.

Przykład: Po wykryciu incydentu pracownik powinien, w miarę możliwości, usunąć jego skutki (np. zabezpieczyć pozostawione dokumenty) i zgłosić sytuację inspektorowi ochrony danych.
Dyrektywa NIS

Po trzecie należy przygotować właściwą treść dokumentacji, w najszerszym możliwym zakresie, posługując się pojęciami i sformułowaniami z RODO. Powinna być ona opracowana w przejrzystej i łatwo zrozumiałej formie, która pozwoli pracownikom i współpracownikom bez trudu dowiedzieć się, jakie kroki mają podjąć. Dokumentacja ma wartość użytkową, jeśli jasno określa, kto i w jakich okolicznościach jest odpowiedzialny za realizację poszczególnych postanowień oraz w jaki sposób powinien się do nich zastosować. Dla ułatwienia stosowania nowych regulacji warto jest przygotować formularze i szablony, których wypełnienie będzie stanowić realizację danego obowiązku (np. wzory klauzul informacyjnych, wzory klauzul zgody, szablony oceny skutków dla ochrony danych).

Po czwarte należy uświadomić pracownikom ich obowiązki związane z ochroną danych. w aktach pracownika musi znajdować się przynajmniej potwierdzenie zapoznania się z dokumentacją. Aby dokumentacja rzeczywiście funkcjonowała w organizacji, najczęściej nie wystarczy samo udostępnienie jej treści – pracownicy potrzebują odpowiedniego przeszkolenia, akcji uświadamiających, a także formalnego zobowiązania do przestrzegania postanowień dokumentacji.

Podsumowanie

Dokumentację ochrony danych można nazwać użyteczną wtedy i tylko wtedy, gdy realizuje ona swoją funkcję, czyli buduje świadomość pracowników, w jaki sposób powinni postępować z danymi osobowymi. Aby osiągnąć ten cel, należy ocenić, jakie aspekty RODO wymagają regulacji (tzn. w jakim zakresie pracownicy potrzebują usystematyzowanych informacji, jak postępować z danymi osobowymi), ustalić role każdej z osób, opisać je w przejrzystej i łatwo zrozumiałej formie, zapoznać pracowników z tak utworzonymi dokumentami, formalnie zobowiązać do ich przestrzegania i wreszcie – co najczęściej jest niezbędne do stosowania dokumentacji w praktyce – zorganizować szkolenie.

-
Udostępnij na: -

Najpopularniejsze

Najnowsze


Adw. dr Paweł Mielniczek
05 sierpnia 2019

Zapisz się na biuletyn

  • Najważniejsze informacje
  • Nowości, narzędzia, gratisy
  • Raz w miesiącu