Czy można badać trzeźwość pracowników podwykonawców i kontrahentów?
PYTANIE SZCZEGÓŁOWE
Jesteśmy dużą firmą produkcyjną. Oprócz pracowników zatrudnionych na umowę o pracę na terenie zakładu mamy również serwisantów, pracowników firm zewnętrznych, pracowników zatrudnionych na umowy cywilnoprawne. Mamy wprowadzone badanie trzeźwości pracowników – i prewencyjnie co jakiś czas takie badania są przeprowadzane przed rozpoczęciem pracy. Sprawdzamy tylko naszych pracowników, przy czym organizujemy badania tak, żeby nie było powodów do posądzania o dyskryminację jakiejkolwiek grupy. Natomiast pomijamy badanie pracowników naszych kontrahentów, którzy niejednokrotnie wykonują taką samą pracę jak personel zatrudniony w naszej spółce. Czy ich również możemy objąć badaniami?
ODPOWIEDŹ
Kwestię kontroli trzeźwości w miejscu pracy regulują przede wszystkim przepisy art. 221c–221f Kodeksu pracy. W świetle tych przepisów zostało już ugruntowane stanowisko, że pracodawca może badać trzeźwość pracowników podwykonawcy pod pewnymi warunkami, tj. przez wprowadzenie odpowiednich zapisów w umowie z podwykonawcami oraz po poinformowaniu wszystkich zainteresowanych stron o wprowadzeniu procedur kontrolnych.
Załączam fragment komentarza do art. 221c KP, który potwierdza powyższe stanowisko:
Komentowany przepis niewątpliwie dotyczy kontroli pracowników, w tym także pracowników tymczasowych. Powyższe wynika z tego, że z punktu widzenia przepisów dotyczących organizacji i porządku w zakładzie pracy, pracownicy tymczasowi podlegają prawu wewnętrznemu pracodawcy użytkownika. Natomiast poważnym wyzwaniem jest ustalenie, czy pracodawca zarządzający danym zakładem pracy ma prawo do kontrolowania pracowników podmiotów zewnętrznych, wykonujących pracę na terenie zarządzanego przez niego zakładu. Zwłaszcza, że osoby te mieszczą się w zakresie objętym art. 221h KP. Istnieją trzy niezależnie od siebie poziomy argumentacji przemawiające za tym, że pracownicy tacy mogą być kontrolowani przez organ zarządzający zakładem pracy, na terenie którego wykonują pracę, lub przez osoby przez niego upoważnione. Pierwszy, że kontroli takiej może podlegać każda osoba przebywająca na terenie zakładu. Taki argument można wywieść z interpretacji art. 207 KP, który uzasadnia wprowadzenie norm prawa wewnętrznego w stosunku do każdej osoby przebywającej na zarządzanym terenie. Nie da się bowiem wykonać zadania publicznego bez zastosowania władztwa administracyjnego wobec każdej osoby, a nie tylko pracowników własnych. W tym sensie art. 221h KP byłby jedynie uszczegółowieniem ogólnej kompetencji pracodawcy. Drugim uzasadnieniem dla przeprowadzenia takiej kontroli jest art. 208 KP. Z powyższego przepisu wynika, że w przypadku wykonywania na jednym terenie pracy przez pracowników różnych pracodawców, powinien zostać wyznaczony koordynator BHP. Temu ostatniemu przysługuje kompetencja do nadzoru na takimi pracownikami. Nadzór może być wykonywany przy założeniu, że pracowników wiążą te same regulacje dotyczące BHP. Innymi słowy, ustawodawca przyjął za oczywiste, że pracownicy podmiotów zewnętrznych są związani miejscowym prawem z zakresu BHP. Tymczasem prawo do kontroli trzeźwości jest przede wszystkim taką właśnie regulacją. Powyższe rozumowanie jest ważne z tego powodu, że w przypadku prac krótkoterminowych, często nie wyznacza się koordynatora, choć powinno to mieć miejsce (kierowca wwożący towar). Artykuł 208 KP nie różnicuje prac na długo- i krótkoterminowe. Powyższe nie zmienia założenia, które leży u podstaw art. 208 KP, że przepisy lokalne z zakresu BHP są wiążące dla wszystkich pracujących na danym terenie. I wreszcie, w przypadku wyznaczenia koordynatora BHP, sprawa może zostać przesądzona porozumieniem zawartym przez pracodawców. Porozumienie zawarte na podstawie tego przepisu należy do kategorii tzw. porozumień administracyjnych. Ich treścią może być także przeniesienie kompetencji na rzecz pracodawcy lokalnego do stanowienia i stosowania prawa zakładowego w zakresie BHP, w stosunku do pracowników własnych. Innymi słowy, pracownicy zewnętrzni zostają poddani lokalnemu regulaminowi pracy w zakresie BHP oraz wszelkich innych regulacji związanych z porządkiem prawnym na terenie zakładu pracy.
