Konsekwencje nieprzestrzegania procedur ochrony danych osobowych

Dla wielu RODO to przede wszystkim astronomiczne kary pieniężne. Ciężko się dziwić, w końcu 20 milionów euro za nieprzestrzeganie zasad dotyczących przetwarzania danych osobowych to odczuwalna sankcja nawet dla największych organizacji.

Konsekwencje nieprzestrzegania procedur ODO

Powszechnie wiadomo również, że ewentualna administracyjna kara pieniężna może zostać nałożona jedynie na administratora danych lub podmiot przetwarzający, czyli w praktyce – na Twojego pracodawcę. Czy powyższe oznacza, że Tobie jako pracownikowi nie grożą żadne sankcje za nieprzestrzeganie obowiązujących w Twoim miejscu pracy procedur?

Kiedy odpowiedzialność leży po Twojej stronie?

Po stronie Twojego pracodawcy leży wdrożenie i stosowanie RODO w organizacji. Fundamentalnym elementem takiego wdrożenia jest przeszkolenie personelu z ochrony danych osobowych, w tym umożliwienie im zapoznania się z obowiązującą w organizacji dokumentacją ochrony danych osobowych. Zgodnie z zasadą rozliczalności (czyli możliwości ewentualnego wykazania stosowania wskazanych w RODO wymagań) Twój pracodawca odebrał – bądź w najbliższej przyszłości z pewnością odbierze - od Ciebie oświadczenie, w którym zobowiązujesz się do przestrzegania przyjętych w organizacji rozwiązań w przedmiocie ochrony danych osobowych (koniecznie zapoznaj się dokładnie z jego treścią!). Ponadto zostało (zostanie) Ci udzielone upoważnienie do przetwarzania danych osobowych, określające zakres danych, które masz prawo przetwarzać w zakresie pełnionych przez Ciebie obowiązków służbowych.

Więcej
na temat naruszeń ochrony danych w artykule „Zarządzanie naruszeniami – plan działania”.

O ile zatem zatrudniający Cię podmiot wywiąże się z obowiązku dostosowania organizacji do wymagań RODO, udzieli Ci upoważnienia do przetwarzania danych, zadba o przeszkolenie Cię w przedmiocie ochrony danych osobowych, a Ty ten fakt poświadczysz, wówczas wszelkie zaniedbania czy naruszenia po Twojej stronie mogą skutkować Twoją odpowiedzialnością – odpowiednio dyscyplinarną, odszkodowawczą lub karną.

Więcej
na temat naruszeń okoliczności łagodzących i obciążających znajdziesz w artykule „Cennik kar, czyli ile dokładnie zapłacimy za naruszenie zasad ochrony danych osobowych?

Jakie skutki może nieść za sobą niewłaściwe postępowanie z danymi?

1. Odpowiedzialność porządkowa i dyscyplinarna

Jako pracownik masz obowiązek postępować zgodnie z obowiązującymi w zakładzie pracy regulaminami, politykami czy zarządzeniami, w tym również tymi związanymi z ochroną danych osobowych i RODO. Gdy przetwarzasz dane osobowe w zakresie przekraczającym udzielone Ci upoważnienie, przyznane uprawnienia czy w sposób sprzeczny z przyjętymi w organizacji procedurami, wówczas - zgodnie z przepisami kodeksu pracy - pracodawca ma prawo zastosować wobec Ciebie karę upomnienia lub nagany. W skrajnych przypadkach niesubordynacja pracownika może zostać uznana za ciężkie naruszenie podstawowych obowiązków pracowniczych i skutkować nawet rozwiązaniem umowy w trybie dyscyplinarnym, z winy pracownika.

2. Odpowiedzialność odszkodowawcza

W sytuacji, w której nieprawidłowe przetwarzanie danych przez pracownika narazi pracodawcę na szkodę – np. gdy pracodawca będzie zobowiązany do wypłaty odszkodowania na rzecz osoby fizycznej, której prawa i wolności zostały naruszone właśnie na skutek niezgodnego z prawem i procedurami działania pracownika. Wówczas, jeśli bezprawność zachowania (wskutek niewykonania lub nienależytego wykonania obowiązków pracowniczych) i wina pracownika zostaną należycie wykazane, pracownik może zostać pociągnięty do odpowiedzialności materialnej (odszkodowawczej) – na zasadach ogólnych, w granicach rzeczywistej straty pracodawcy.

3. Odpowiedzialność karna

Natomiast w przypadku, gdy naruszenie miałoby charakter umyślnego przestępstwa, wówczas zastosowanie powinny znaleźć przepisy karne, a konkretniej art. 107 ustawy z dnia 10 maja 2018 r. o ochronie danych osobowych (Dz.U. z 2018 r. poz. 1000), penalizujący bezprawne przetwarzanie danych osobowych, zgodnie z którym: „1. Kto przetwarza dane osobowe, choć ich przetwarzanie nie jest dopuszczalne albo do ich przetwarzania nie jest uprawniony, podlega grzywnie, karze ograniczenia wolności albo pozbawienia wolności do lat dwóch”. Natomiast jeśli przetwarzanie dotyczy tzw. danych „wrażliwych” (w tym danych dot. zdrowia, seksualności, danych genetycznych, ujawniających pochodzenie rasowe lub etniczne czy przekonania religijne) ustawodawca zaostrzył karę pozbawienia wolności do lat trzech (art. 107 ust. 2).

W interesie Twoim i Twojego pracodawcy jest, aby żadna ze wskazanych wyżej form odpowiedzialności nigdy nie znalazła zastosowania. To, co leży po stronie pracownika to zapoznanie się z funkcjonującymi w danej organizacji rozwiązaniami i procedurami dot. ochrony danych osobowych, udział w zapewnianych przez pracodawcę szkoleniach z tego obszaru oraz dochowanie należytej staranności przy wykonywaniu działań na danych osobowych podczas codziennych obowiązków służbowych.

Wsparcie w ochronie danych osobowych

Czytaj także:

-
4.57/5 (37) 1
Tomasz Ochocki
Tomasz Ochocki
Kierownik zespołu merytorycznego.
Ekspert ds. ochrony danych.
Audytor wiodący systemu zarządzania bezpieczeństwem informacji (ISO/IEC 27001:2013), zarządzania ciągłością działania (ISO 22301) oraz audytor wewnętrzny ISO/IEC 27701. Ukończył podyplomowe studia z zakresu ochrony danych osobowych i informacji niejawnych oraz analizy bezpieczeństwa i zagrożeń terrorystycznych.

Autor oraz prelegent dedykowanych szkoleń pracowniczych z zakresu bezpieczeństwa informacji.

Współautor opracowania: "RODO Nawigator", "DODO Nawigator" oraz książki: "Ustawa o ochronie danych osobowych przetwarzanych w związku z zapobieganiem i zwalczaniem przestępczości. Komentarz".

Adw. Łukasz Pociecha
Adw. Łukasz Pociecha
Ekspert ds. ochrony danych.
Swoje doświadczenie zawodowe zdobywał współpracując z kancelariami specjalizującymi się w obsłudze przedsiębiorców, w tym klientów korporacyjnych. Audytor wiodący ISO/IEC 27001.

Do jego kompetencji należy kompleksowa obsługa klientów w zakresie ochrony danych osobowych i bezpieczeństwa informacji, w tym m.in.: sporządzenie opinii prawnych i umów, prowadzenie szkoleń oraz przeprowadzanie audytów. Posiada aktualny certyfikat metodyki zarządzania projektami PRINCE2.

Współautor książki: "Ustawa o ochronie danych osobowych przetwarzanych w związku z zapobieganiem i zwalczaniem przestępczości. Komentarz".

Barbara Matasek
Barbara Matasek
Ekspert ds. ochrony danych
Doktorant w Kolegium Prawa Akademii Leona Koźmińskiego w Warszawie. Odpowiada za przeprowadzanie audytów, przygotowanie dokumentacji w zakresie ochrony danych osobowych oraz doradztwo prawne.

Swoje zainteresowania skupia wokół prawa handlowego i prawa cywilnego, ze szczególnym uwzględnieniem zagadnień dotyczących ochrony danych osobowych. Doświadczenie zawodowe zdobywała pracując w kancelariach prawnych oraz jako asystent sędziego.

Współautorka poradnika: "Jak przygotować się do kontroli".